Tuesday, May 8, 2007

דער אלטער מנשה - Der Alter Menashe

This is a beautiful song, which portrays the Jewish shtetl life, emphasizing the hardships of poverty, yet at the same time the great faith in the Creator, that he will provide what is necessary.
This is the first song I am posting, so please feel free to comment on anything and everything. The lyrics are written in Yiddish, and then the translation. If you feel there is an error in the translation, just leave me a comment.

דער אלטער מנשה

איז געסעסן ביי דער גמרא דער אלטער מנשה
און געלערנט מיט התלהבות.
קומט צו גיין זיין ווייב זלאטע
און פרעגט אים א קשיא,
וואו נעמט מען אויף שבת?
ניטא קיין ברויט,
נו וואס פאר א חידוש
ניטא קיין חלה,
קיין וויין אויף קידוש
אפשר איז א סברא
זאלסט פארמאכן די גמרא
און גיין ערגעץ בארגן
א פאר גראשן אויף מארגן
ווייל פון דיין לערנען מיט התלהבות
וועט ניט זיין אויף שבת!
(טאק ני בודיעט נא שבת)

לערנט ווייטער דער אלטער מנשה
מה תיקנת? – ס'איז א שווערע קשיא
ווייל קושאט כאטשעטסא
אי קושאט טרעבא
אי קושאט נוזשנא
טא וואזשע זאל מען זאגן
א תירוץ אויף מארגן

ענטפערט זיין ווייב, זלאטע
מנשה מנשה
דו ביסט דאך א טאטע!
מיר האבן דאך צוויי טעכטער שוין ראוי לברכה
און וויי, דער ג-ט צו דאנקען
א כבוד פאר דער גאנצער משפחה
און דו דער גרויסער למדן האסט גאר פארגעסן
אז ס'איז נישטא אויף קיין נדן
זיי ווערן, חלילה, פארזעסן!

לערנט ווייטער מנשה
זלאטע, זלאטע!
(ס'איז געשריבן אין רש"י)
א יידישע טאכטער דארף ניט פרעגן קיין קשיות
זי דארף דאנקען און לויבן דער בורא
אז זי האט א מאן א בן תורה
ס'איז נישטא אויף היינט
ס'איז נישטא אויף מארגן
האבן מיר א גרויסן בורא
און ער וועט שוין זארגן

Der Alter Menashe

Sat by the Gemara the old Menashe
And learned with enthusiasm
Comes his wife Zlata
And asks him a question
Where do we take for Shabbos?
There is no bread
Nu, whats the Chiddush
There is no Challah
No wine for Kiddush
Maybe its a reasoning
You should close the Gemara
And go somewhere and borrow
A few pennnies for tomorrow
Because from your enthusiastic learning
There won't be for Shabbos!

Continues to learn the old Menashe
What have you corrected - it's a difficut question
Because he wants to eat
And to eat is necessary
Hence, what shall one say
An answer on the morrow.

Replies his wife, Zlata
Menashe Menashe
You are a father!
We have two daughters already worth of blessing
And, very, thank G-d
An honor for the entire family
And you the great learned one have forgotten
That if there isn't for a dowry
They will, forbid, be stranded!

Continues to learn, Menashe,
Zlata, Zlata!
(It is written in Rashi)
A Jewish daughter need not ask any questions
She must thank and praise the Creator
That she has a husband, a Torah scholar
There isn't for today
There isn't for tomorrow
We have a great Creator
And he will provide

1 comment:

Tzipora said...

My great-grandfather wrote the music to this song. His name was Julius (Yehuda) Jaffe. Despite the song's popularity, he remained impoverished - I guess royalties didn't pay much!